Familiak gehien kezkatzen dituen erabakietako bat
«Zein ikastetxe izango da onena nire seme edo alabarentzat?»
Detekzioaren ondorengo lehen kontsultetan gehien entzuten dudan galderetako bat da. Eta, seguruenik, erantzuten zailenetako bat.
Erantzun erraz bat balego! Ikastetxe «onen» eta «txarren» zerrenda bat egitea eta horietako bat aukeratzea bezain erraza balitz! Baina errealitatea askoz konplexuagoa da.
Familiei laguntzean ikusi dut ikastetxe bera esperientzia zoragarria izan daitekeela familia batentzat eta oso zaila beste batentzat. Ikusi dut, baita ere, haur berak ikasturte bat ilusioz eta ongizatez bizi zuela eta, hurrengo urtean, esperientzia hori guztiz aldatzen zela.
Askotan aldea ez zegoen proiektu hezitzailean, askoz eguneroko zerbaitean baizik: taldea laguntzen zuen pertsonan.
Entzuten, behatzen eta ulertzen duen eta bere begirada egokitzeko prest dagoen tutore batekin topo egiteak alde izugarria egin dezake. Gauza bera gertatzen da elkarrekin lan egiten duen, elkarrizketan aritzen den eta pertsona guztiok ez dugula modu berean ikasten ulertzen duen irakasle-talde bat dagoenean.
Bai, batzuetan zorte kontua ere bada.
Baina egia da, halaber, gero eta profesional gehiago ezagutzen ditudala ikasleen aniztasunari egokitutako erantzun hezitzailea emateko konpromisoa dutenak, aniztasuna, burokrazia eta denbora falta gorabehera. Ikasten jarraitzeko, beren burua zalantzan jartzeko eta laguntzeko modu berriak bilatzeko gogoa duten pertsonak.
Horregatik, familia batek zein ikastetxe aukeratu galdetzen didanean, gutxitan erantzuten dut ikastetxe baten izenarekin. Nahiago dut erabaki bat hartu aurretik nik neuk egingo nizkiokeen galdera batzuk partekatzea.
Pertsona bakoitzari egokitzeko gai den ikastetxea da?
Haur bakoitzak modu desberdina du ikasteko, harremanak izateko eta bere gaitasunak erakusteko.
Horregatik, planteatuko nukeen lehen gaietako bat da ea ikastetxeak ikaskuntza malgutzeko tarterik duen norbaitek behar duenean.
Ez naiz ari edukietan aurrera egiteaz edo jarduera gehiago egiteaz bakarrik. Sakontzeko, ikertzeko, sortzeko, ideiak lotzeko, erronka berriak planteatzeko edo beste erritmo batean ikasteko aukeraz ari naiz, egoerak hala eskatzen duenean.
Niretzat, pertsonalizazioa da ikastetxe bati balio gehien ematen dioten alderdietako bat.
Nola ikasten da ikasgelen barruan?
Idatzitako proiektu hezitzailetik haratago, merezi du begiratzea zer gertatzen den benetan eskolak martxan daudenean.
Ikasleek parte hartzen dute? Galderak egin ditzakete? Ikertzen, esperimentatzen edo sortzen dute?
Ba al dago lekurik pentsamendu kritikorako, sormenerako edo lan kooperatiborako?
Galdetuko nuke, halaber, ea ikastetxeak aberasteko proposamenik eskaintzen dien une jakin batzuetan erronka edo sakontasun maila handiagoa behar duten neska-mutilei eta nerabeei.
Irakasleek ikasten jarraitzen dute?
Inor ez da jaiotzen ikasgela batean ager daitezkeen behar guztiei laguntzen jakinda.
Horregatik iruditzen zait jarrera askoz garrantzitsuagoa dela perfekzioa baino.
Konfiantza ematen dit irakasleek etengabeko prestakuntza jasotzen duten ikastetxe batek, aniztasunaren arretarako interesa dagoen eta beti gauza berriak ikasteko daudela ulertzen den ikastetxe batek.
Ez da beharrezkoa talde osoa gaitasun handietan espezialista izatea. Garrantzitsuena da jakin-mina, irekitasuna eta erantzunak bilatzeko prestasuna egotea familia batek behar dituenean.
Nola ulertzen du ikastetxeak aniztasuna?
Ikastetxe batzuetan aniztasuna konpondu beharreko arazo gisa bizi da, eta beste batzuetan edozein giza talderen parte den aberastasun gisa ulertzen da.
Niretzat, alde hori funtsezkoa da.
Ingurune inklusibo batek ez die behar espezifikoak dituztenei bakarrik mesede egiten; ikasle guztien esperientzia hezitzailea hobetzen du.
Ikastetxeko bizitza eskoletatik harago doa
Bada gutxi hitz egiten dugun alderdi bat, eta, hala ere, edozein ikasleren bizitzako ordu asko betetzen dituena: jolasaldiak.
Nolakoak dira?
Ikasle guztiek gauza bera egiten dute, ala aukeratzeko espazio desberdinak daude?
Neska-mutil batzuek korrika egin eta taldean jolastu behar dute. Beste batzuek nahiago dute irakurri, hitz egin, marraztu, eraiki edo leku lasai batez gozatu, besterik gabe.
Gero eta ikastetxe gehiago ari dira beren jolastokiak eraldatzen, pertsona bakoitzak bere lekua aurki dezakeen espazio anitzak eskaintzeko. Nik neuk garrantzi handia ematen diot alderdi horri, jolasaldian ere eraikitzen baitira harremanak, autoestimua eta taldekide izatearen sentimendua.
Eskolaz kanpoko jarduerek ere hezten dute
Askotan eskolaz kanpoko jarduerak osagarri gisa ikusten ditugu, baina neska-mutil eta nerabe askok benetan maite dutena deskubritzen duten espazio bihur daitezke.
Ez nieke hainbeste erreparatuko jarduera kopuruari, aniztasunari baizik.
Kirol-, arte-, musika-, zientzia- edo teknologia-proposamenak egoteak pertsona bakoitzak motibatzen duena aurkitzeko aukerak zabaltzen ditu.
Askotan, interes berak dituzten adiskidetasunak sortzen diren lekua ere bada, eta ikasle batzuek, azkenean, ulertuak sentitzeko espazio bat aurkitzen dute.
Nola zaintzen da elkarbizitza?
Beti egingo nukeen beste galdera bat da nola ulertzen duen ikastetxeak elkarbizitza.
Ba al dago elkarbizitzako koordinatzaile bat? Ikastetxeko bizitzan paper aktiboa du? Zer neurri hartzen dira bazterketa- edo jazarpen-egoerak saihesteko?
Protokoloetatik haratago, jakin nahi dut nola eraikitzen den ikastetxeko giroa egunez egun.
Elkarrekin bizitzen ere ikasten delako.
Begiratu, halaber, ikastetxeak zer partekatzen duen
Gaur egun ikastetxe baten berri asko izan dezakegu bisitatu aurretik ere.
Familiei beren webgunea edo sare sozialak begiratzera animatzea gustatzen zait.
Ez argazki politak argitaratzen dituzten egiaztatzeko, baizik eta zer proiektu garatzen dituzten, ikaskuntzak nola ospatzen dituzten, ikasleen parte-hartzeari zer garrantzi ematen dioten edo eskola ireki, dinamiko eta bere komunitatearekin lotua erakusten duten deskubritzeko.
Askotan, xehetasun txiki horiek dirudiena baino gehiago kontatzen dute.
Ba al dago naturarekin harremanik?
Haurtzaroa ulertzeko dudan moduaz hitz egin behar badut, bada beti gehitzen duen alderdi bat.
Ahal den guztietan, oso positiboki baloratzen dut ikastetxeak eremu berdeak izatea edo naturarekiko ohiko harremana erraztea. Uste dut, gainera, zuzenean haiei galdetzen badiegu, aterako den zerbait izango dela.
Ez zuhaitzak dituen ikastetxe bat automatikoki hobea delako, baizik eta badakigulako aire zabaleko jolasak, mugimenduak, esplorazioak eta ingurune naturalek ongizate emozionala, sormena, erregulazioa eta arreta sustatzen dituztela.
Aukera hori dagoenean, opari bat iruditzen zait haurtzaroarentzat.
Familiekiko harremana
Ikastetxeak familiekin nola komunikatzen den ere behatuko nuke.
Ba al dago harreman hurbilik? Ba al dago kezkak partekatzeko espaziorik? Entzuteko prestasuna nabari da?
Eskola eta familia norabide berean ibiltzea lortzen dutenean, laguntza askoz koherenteagoa eta aberasgarriagoa da tartean dauden pertsona guztientzat.
Artikulu hau guztia laburtu beharko banu…
Ez nuke ikastetxe perfektu bat bilatuko.
Nire semea edo alaba ikusia, ulertua eta lagundua senti zitekeen leku bat bilatuko nuke.
Proiektu hezitzaileak garrantzitsuak dira. Metodologiak ere bai.
Baina oraindik uste dut pertsonak direla eskola baten benetako bihotza.
Eta, noizbait aukeraketa espero zenuena izan ez dela ikusten baduzu, gogoratu familia askok entzun behar duten zerbait: ikastetxe bat aukeratzeak ez du pertsona baten etorkizuna erabakitzen.
Neska-mutilak aldatu egiten dira. Irakasle-taldeak ere bai. Ikastetxeek bilakaera dute. Eta beti daude bideari berriro begiratzeko eta, behar denean, doikuntzak egiteko aukerak.
Garrantzitsuena da neska, mutil edo nerabe bakoitzak sentitzea inguruko helduek beregan sinesten dutela, bere ikasteko modua errespetatzen dutela eta laguntzeko prest daudela.
Azken batean, horrek edozein sailkapenek baino arrasto sakonagoa uzten duelako.
Ikastetxe bat bisitatzeko egiaztapen-zerrenda txiki bat
Ez da notak jartzea, behatzen laguntzea baizik.
Galdera hauek zurekin eraman ditzakezu ikastetxe bat bisitatzen duzunean:
- Ikaskuntza pertsona bakoitzaren beharretara egokitzen da?
- Nolakoak dira erabiltzen dituzten metodologiak?
- Ba al dago aberasteko proposamenik?
- Irakasleek etengabeko prestakuntza jasotzen dute?
- Nola ulertzen ditu ikastetxeak aniztasuna eta inklusioa?
- Nolakoak dira jolasaldiak? Ba al dago espazio desberdinik?
- Zer eskolaz kanpoko jarduera eskaintzen ditu?
- Ba al dago elkarbizitzako koordinazio aktiborik?
- Zer proiektu partekatzen ditu ikastetxeak bere webgunean edo sare sozialetan?
- Eremu berderik badu edo naturarekiko harremana sustatzen du?
- Nolakoa da familiekiko komunikazioa?
- Eta, bisitaren ondoren… Zer sentsazio eraman duzu?
Batzuetan, azken erantzun horrek biltzen baitu gainerako guztia.
Beatriz Ibáñez Olabarria naiz, 20 urte baino gehiagoko ibilbidea duen psikopedagogoa, haur, nerabe, familia eta profesionalei laguntzen Gaitasun Handien ulermenean, familia-aniztasunean eta ongizate sozioemozionalean.
